Zgrzyty, szarpanie i ślizganie WOM-u podczas pracy z prasą zwijającą mogą świadczyć o niewłaściwym załączaniu sprzęgła, spadku ciśnienia sterującego, zużyciu pakietu tarczek albo problemie z elektrozaworem. Objawy zwykle nasilają się przy formowaniu ciężkiej beli, uruchamianiu prasy z materiałem w komorze lub po rozgrzaniu oleju przekładniowo-hydraulicznego.
Nie każdy hałas oznacza jednak uszkodzenie sprzęgła WOM-u. Zgrzyt może pochodzić także z wału przegubowo-teleskopowego, krzyżaków, przekładni prasy, sprzęgła przeciążeniowego albo źle dobranej długości wału. Przed regulacją lub rozbieraniem ciągnika trzeba więc ustalić, czy problem rzeczywiście występuje wewnątrz układu WOM.
W wielu ciągnikach WOM jest załączany przez mokre sprzęgło wielotarczowe sterowane hydraulicznie. Elektrozawór kieruje olej do tłoka dociskającego pakiet tarczek, a po wyłączeniu WOM-u ciśnienie zostaje odprowadzone i może zostać uruchomiony hamulec wałka. Zużyte tarczki, słabe ciśnienie albo niepełne otwarcie zaworu powodują poślizg i przegrzewanie sprzęgła.
W tym poradniku wyjaśniamy, jak rozpoznać ślizganie WOM-u, co sprawdzić przed demontażem, jak ocenić elektrozawór i ciśnienie sterujące oraz dlaczego mechaniczne „podciąganie tarczek” nie jest możliwe w każdej konstrukcji.
Spis treści
- Jak rozpoznać ślizganie sprzęgła WOM?
- Skąd może pochodzić zgrzyt podczas pracy prasy?
- Jak działa mokre sprzęgło WOM?
- Jaką rolę pełnią tarczki sprzęgła WOM?
- Czy tarczki WOM można podciągnąć?
- Jak działa elektrozawór WOM?
- Ciśnienie sterujące a poślizg sprzęgła
- Wpływ oleju i filtrów na pracę WOM-u
- Czy problem może znajdować się po stronie prasy?
- Diagnostyka WOM-u krok po kroku
- Jak sprawdzić obwód elektrozaworu?
- Jak sprawdzić elektrozawór hydraulicznie?
- Jak ocenić stan pakietu tarczek?
- Najczęstsze błędy podczas naprawy WOM-u
- Kiedy potrzebny jest demontaż i serwis?
- Podsumowanie
- Najczęstsze pytania o ślizganie WOM-u
Jak rozpoznać ślizganie sprzęgła WOM?
Poślizg występuje wtedy, gdy sprzęgło nie przenosi całego momentu obrotowego z silnika na wałek WOM. Tarcze dociskają się zbyt słabo albo ich powierzchnie cierne są zużyte. Pod małym obciążeniem układ może działać pozornie prawidłowo, a problem pojawia się dopiero przy wzroście zapotrzebowania prasy na moc.
Typowym objawem jest spadek prędkości WOM-u mimo utrzymywania obrotów silnika. Prasa zwalnia, zaczyna nierówno pracować albo zatrzymuje się podczas dobijania beli. Po zmniejszeniu obciążenia wałek może ponownie przyspieszyć.
Ślizgające się tarczki wytwarzają dużo ciepła. Olej może szybko zwiększać temperaturę, a w skrajnych przypadkach pojawia się zapach przegrzanego materiału ciernego. Dalsza praca prowadzi do zwęglenia okładzin, odkształcenia przekładek stalowych i zanieczyszczenia całego układu opiłkami oraz materiałem ciernym.
Najczęstsze objawy ślizgania WOM-u
- spadek obrotów prasy mimo stałych obrotów silnika,
- zatrzymywanie WOM-u przy dobijaniu beli,
- opóźnione załączanie po uruchomieniu przełącznika,
- szarpanie podczas rozpędzania maszyny,
- niestabilna prędkość wałka pod obciążeniem,
- wzrost temperatury oleju przekładniowego,
- zapach przegrzanego materiału ciernego,
- ciemny olej albo osad na filtrze,
- kontrolka lub kod błędu WOM-u,
- brak pełnej mocy mimo prawidłowego załączenia.
| Objaw | Możliwa przyczyna | Co sprawdzić najpierw? |
|---|---|---|
| WOM ślizga się tylko pod dużym obciążeniem | Zużyte tarczki albo zbyt niskie ciśnienie docisku | Ciśnienie sprzęgła, stan oleju i pakiet tarczek |
| WOM działa na zimno, a ślizga się po rozgrzaniu | Spadek ciśnienia na rzadszym oleju lub przeciek wewnętrzny | Ciśnienie na zimnym i ciepłym oleju |
| WOM załącza się z opóźnieniem | Elektrozawór, ograniczony przepływ lub nieszczelność tłoka | Zasilanie cewki, zawór i układ sterujący |
| WOM załącza się gwałtownie | Zacinający się zawór albo niewłaściwa modulacja ciśnienia | Suwak elektrozaworu i sterowanie elektroniczne |
| WOM nie rozłącza się całkowicie | Sklejone tarczki, problem z zaworem lub hamulcem WOM | Ciśnienie po wyłączeniu i stan pakietu |
| Zgrzyt występuje przy zmianie obciążenia | Luz mechaniczny, wał przegubowy albo przekładnia prasy | Krzyżaki, wielowypusty, sprzęgło przeciążeniowe i przekładnię |
Skąd może pochodzić zgrzyt podczas pracy prasy?
Zgrzyt nie zawsze pochodzi z tarczek WOM-u. Mokre sprzęgło wielotarczowe zwykle ślizga się bez metalicznego zgrzytu. Hałas częściej wskazuje na luzy, uderzanie elementów, uszkodzenie wielowypustu, krzyżaka albo przekładni.
W prasie obciążenie zmienia się cyklicznie. Podczas podawania nierównego pokosu, dobijania beli, uruchamiania rotora lub noży w układzie napędowym pojawiają się krótkie skoki momentu. Luźne połączenia zaczynają wtedy uderzać i mogą wydawać dźwięk przypominający zgrzyt.
Miejsca, które należy skontrolować
- wielowypust wałka WOM ciągnika,
- zatrzask i widełki wału przegubowego,
- krzyżaki oraz łożyska wału,
- rury teleskopowe i ich smarowanie,
- sprzęgło cierne albo krzywkowe prasy,
- przekładnię główną prasy,
- łańcuchy, koła łańcuchowe i napinacze,
- łożyska rotora i walców,
- mocowanie zaczepu oraz dyszla,
- wewnętrzne koła zębate WOM-u ciągnika.
Jeśli hałas zmienia się podczas skręcania ciągnika albo podnoszenia i opuszczania dyszla, należy szczególnie dokładnie sprawdzić długość oraz kąty pracy wału przegubowo-teleskopowego. Zbyt długi wał może dobijać do końca i przenosić siły osiowe na wałek ciągnika oraz przekładnię prasy.
Jak działa mokre sprzęgło WOM?
Mokre sprzęgło WOM składa się z naprzemiennie ułożonych tarcz ciernych i stalowych przekładek. Jedna grupa jest połączona z elementem napędzającym, a druga z koszem przekazującym moment na wałek WOM.
Po załączeniu olej pod ciśnieniem trafia do tłoka sprzęgła. Tłok ściska pakiet tarczek, a tarcie pomiędzy nimi przenosi moment obrotowy. Im większe obciążenie, tym ważniejsze są prawidłowe ciśnienie, odpowiednia powierzchnia cierna i właściwa grubość całego pakietu.
Po wyłączeniu ciśnienie jest odprowadzane, a sprężyny rozdzielają pakiet. W wielu konstrukcjach uruchamiany jest także hamulec WOM-u, który zatrzymuje nieobciążony wałek. Hamulca nie należy wykorzystywać do gwałtownego zatrzymywania ciężkich elementów wirujących prasy.
Elementy układu sprzęgła WOM
- tarcze cierne,
- przekładki stalowe,
- kosz i bęben sprzęgła,
- tłok dociskowy,
- sprężyny rozłączające,
- pierścienie i uszczelnienia tłoka,
- kanały doprowadzające olej,
- elektrozawór sterujący,
- czujnik prędkości WOM,
- hamulec wałka.
Jaką rolę pełnią tarczki sprzęgła WOM?
Tarczki WOM przenoszą moment obrotowy dzięki sile tarcia. Ich okładzina musi współpracować z olejem zalecanym do przekładni i mokrych sprzęgieł. Niewłaściwy płyn może zmienić współczynnik tarcia, powodując szarpanie, drgania albo poślizg.
Podczas normalnej pracy tarczki stopniowo się zużywają. Zmniejsza się ich grubość, a cały pakiet uzyskuje większy luz. Jeśli konstrukcja przewiduje regulację mechaniczną, luz można skorygować w zakresie określonym przez producenta. W wielu nowoczesnych sprzęgłach mokrych nie ma jednak zewnętrznej regulacji docisku.
Przegrzane tarczki mogą się zeszklić, zwęglić lub odkształcić. Stalowe przekładki przybierają niebieskie albo fioletowe przebarwienie i tracą płaskość. W takim stanie samo zwiększenie ciśnienia albo regulacja cięgna nie przywróci trwałej sprawności.
Co przyspiesza zużycie tarczek?
- załączanie WOM-u przy bardzo wysokich obrotach,
- uruchamianie zablokowanej lub pełnej prasy,
- długotrwały poślizg pod obciążeniem,
- zbyt niskie ciśnienie oleju sterującego,
- nieszczelny tłok sprzęgła,
- zacinający się elektrozawór,
- niewłaściwy olej przekładniowo-hydrauliczny,
- zanieczyszczony filtr lub kosz ssący,
- przeciążanie prasy ponad możliwości ciągnika,
- nieprawidłowo ustawione sprzęgło przeciążeniowe prasy.
Czy tarczki WOM można podciągnąć?
Określenie „podciągnąć tarczki” może oznaczać kilka różnych czynności. W starszym ciągniku z mechanicznym sterowaniem sprzęgłem WOM może chodzić o regulację cięgna, dźwigni albo luzu mechanizmu. W konstrukcji hydraulicznej docisk zależy przede wszystkim od ciśnienia oleju i stanu pakietu.
Nie należy regulować cięgna tak, aby sprzęgło było stale częściowo załączone. Zbyt mały luz może powodować ciągłe tarcie, wzrost temperatury i szybkie zużycie tarcz. Zbyt duży luz może natomiast nie pozwolić na pełne załączenie.
W sprzęgle sterowanym elektrohydraulicznie nie wolno zwiększać ciśnienia przez przypadkowe podkładanie podkładek, obracanie nieznanych śrub albo ingerencję w zawór przelewowy. Ciśnienie musi zostać zmierzone w punkcie wskazanym przez producenta, a regulacja jest możliwa tylko wtedy, gdy konstrukcja ją przewiduje.
| Rodzaj sterowania WOM | Możliwa regulacja | Najważniejsze zastrzeżenie |
|---|---|---|
| Mechaniczna dźwignia i cięgno | Luz oraz długość cięgna | Ustawienie wyłącznie według instrukcji konkretnego modelu |
| Sprzęgło dwustopniowe | Luz pedału, dźwigienki lub śruby dociskowe | Nieprawidłowa regulacja wpływa także na sprzęgło jazdy |
| Hydrauliczny pakiet mokry | Zwykle brak zewnętrznej regulacji tarcz | Sprawdza się ciśnienie, uszczelnienia i grubość pakietu |
| Sterowanie elektrohydrauliczne | Parametry zaworu lub kalibracja, jeśli przewidziana | Wymaga manometru, diagnostyki i danych producenta |
Przed wykonaniem jakiejkolwiek regulacji trzeba ustalić typ układu. W obrębie tej samej serii ciągników mogą występować różne skrzynie, sterowanie mechaniczne lub elektrohydrauliczne oraz odmienne procedury.
Jak działa elektrozawór WOM?
Elektrozawór WOM steruje przepływem oleju do sprzęgła. Po włączeniu przełącznika sterownik albo instalacja elektryczna zasila cewkę. Powstające pole magnetyczne przesuwa rdzeń i suwak zaworu, otwierając kanał ciśnieniowy.
W bardziej rozbudowanych układach załączanie nie odbywa się od razu z pełnym ciśnieniem. Sterownik może modulować prąd cewki, aby pakiet tarczek dociskał się stopniowo. Ma to ograniczyć uderzenie w przekładnię, wał i maszynę.
Zawór zabrudzony opiłkami lub osadem może otwierać się tylko częściowo. Do sprzęgła dociera wtedy zbyt mało oleju albo ciśnienie narasta z opóźnieniem. Cewka może działać elektrycznie, lecz mechaniczna część zaworu nadal pozostaje zablokowana.
Objawy problemu z elektrozaworem
- brak reakcji po włączeniu WOM-u,
- załączanie dopiero po kilku próbach,
- opóźnione narastanie obrotów,
- gwałtowne szarpnięcie przy załączeniu,
- samoczynne wyłączanie pod obciążeniem,
- kod błędu obwodu cewki,
- nadmiernie gorąca cewka,
- prawidłowa praca na zimno i problemy po rozgrzaniu,
- pozostawanie ciśnienia po wyłączeniu.
Ciśnienie sterujące a poślizg sprzęgła
Pakiet tarczek może być sprawny, ale bez odpowiedniego ciśnienia nie zostanie dostatecznie ściśnięty. Im większego momentu wymaga prasa, tym łatwiej ujawnia się niedostateczny docisk.
Spadek ciśnienia może wynikać z zużytej pompy, zapchanego filtra, nieszczelności kanałów, zużytych pierścieni tłoka, zacinającego się zaworu albo zbyt dużego przecieku w innym odbiorniku korzystającym ze wspólnego obiegu.
Pomiar należy wykonać na zimnym i rozgrzanym oleju. Układ może osiągać prawidłową wartość po uruchomieniu, a po rozgrzaniu tracić ciśnienie wskutek zwiększonych przecieków wewnętrznych. Ważna jest również dynamika narastania ciśnienia, a nie tylko wartość końcowa.
Co może powodować zbyt niskie ciśnienie?
- niski poziom oleju,
- niewłaściwy lub przegrzany olej,
- zapchany filtr przekładniowo-hydrauliczny,
- zabrudzony kosz ssący,
- zużyta pompa zasilająca,
- nieszczelność po stronie ssawnej,
- zużyte uszczelnienia tłoka WOM,
- nieszczelny rozdzielacz sterujący,
- częściowo otwarty zawór przelewowy,
- pęknięcie kanału lub przewodu wewnętrznego.
Wpływ oleju i filtrów na pracę WOM-u
Mokre tarczki pracują bezpośrednio w oleju. Jego lepkość i dodatki cierne wpływają na płynność załączania oraz zdolność przenoszenia momentu. Zastosowanie przypadkowego oleju może powodować poślizg, drgania lub gwałtowne chwytanie sprzęgła.
Poziom należy kontrolować w warunkach wskazanych przez producenta, ponieważ siłowniki, podnośnik i ładowacz mogą zmieniać ilość oleju znajdującą się w obudowie przekładni. Zbyt mała ilość cieczy może powodować zasysanie powietrza i krótkotrwałe spadki ciśnienia.
Zapchany filtr albo kosz ssący ogranicza dopływ do pompy. Problem może obejmować nie tylko WOM, ale także podnośnik, półbiegi, rewers, napęd przedni i inne sprzęgła hydrauliczne. Jeżeli kilka funkcji jednocześnie słabnie po rozgrzaniu, trzeba skontrolować wspólny obieg.
Co sprawdzić w oleju i filtrach?
- poziom według procedury producenta,
- zgodność specyfikacji oleju,
- zapach przegrzania,
- ciemne zabarwienie i osad,
- metaliczny połysk lub opiłki,
- fragmenty materiału ciernego,
- termin ostatniej wymiany filtra,
- stan filtra siatkowego i magnesów,
- ewentualne zmieszanie różnych olejów.
Czy problem może znajdować się po stronie prasy?
Przed rozbieraniem ciągnika należy sprawdzić, czy prasa nie wymaga nadmiernego momentu. Zatarte łożysko, zbyt mocno napięty łańcuch, zablokowany rotor albo źle wyregulowane sprzęgło przeciążeniowe mogą powodować przeciążenie sprawnego WOM-u.
Szczególnie ważne jest sprzęgło cierne lub krzywkowe na wale prasy. Jeżeli zostało skręcone zbyt mocno, zardzewiało albo skleiło się po długim postoju, nie zabezpieczy układu przed skokiem obciążenia. Cały moment zostanie przeniesiony na tarczki WOM ciągnika.
Wał przegubowy musi mieć odpowiednią długość i kąty pracy. Zbyt krótki może się rozłączyć, a zbyt długi dobija podczas skrętu lub podnoszenia. Niesmarowane rury teleskopowe nie przesuwają się swobodnie i przekazują siły osiowe na ciągnik oraz przekładnię prasy.
| Element prasy | Możliwy objaw | Co sprawdzić? |
|---|---|---|
| Sprzęgło przeciążeniowe | Przeciążanie WOM-u albo częste ślizganie wału | Stan, regulację i moment zadziałania według instrukcji |
| Krzyżaki wału | Zgrzyt, stuki i drgania | Luzy, smarowanie oraz płynność ruchu |
| Rury teleskopowe | Uderzenia przy skręcie i uszkodzenia wałka | Długość, zakładkę i możliwość przesuwu |
| Rotor lub podbieracz | Nagłe wzrosty obciążenia | Zatory, łożyska, noże i napęd |
| Łańcuchy | Szarpanie i metaliczne uderzenia | Napięcie, wydłużenie i stan kół |
| Przekładnia | Stały zgrzyt zależny od prędkości | Poziom oleju, luzy i łożyska |
| Komora beli | Wzrost obciążenia przy dobijaniu | Ciśnienie zgniotu, pasy, walce i łożyska |
Diagnostyka WOM-u krok po kroku
Wałek WOM i wał przegubowo-teleskopowy mogą spowodować ciężkie obrażenia. Przed kontrolą trzeba wyłączyć silnik, wyjąć kluczyk, rozłączyć WOM i zaczekać na całkowite zatrzymanie wszystkich elementów. Osłony wałka oraz wału muszą być kompletne.
- Ustal dokładny objaw – zanotuj, czy występuje zgrzyt, poślizg, opóźnienie, szarpnięcie czy samoczynne rozłączenie.
- Sprawdź, kiedy pojawia się problem – porównaj pracę na zimnym i ciepłym oleju oraz z pustą i obciążoną prasą.
- Skontroluj poziom i rodzaj oleju – upewnij się, że płyn spełnia wymagania przekładni i mokrych sprzęgieł.
- Sprawdź filtry i historię obsługi – zapchany wkład może ograniczać zasilanie obwodu sterującego.
- Odczytaj błędy sterownika – zapisz kody przed ich skasowaniem.
- Skontroluj wał przegubowy – oceń krzyżaki, wielowypusty, osłony, długość i smarowanie rur.
- Sprawdź sprzęgło przeciążeniowe prasy – zweryfikuj je według instrukcji konkretnego modelu prasy.
- Uruchom WOM bez prasy – obserwuj czas załączenia, hałas i stabilność obrotów, nie zbliżając się do wirującego wałka.
- Sprawdź zasilanie elektrozaworu – zmierz napięcie, masę i sygnał sterujący odpowiednim przyrządem.
- Oceń cewkę – sprawdź jej rezystancję, przerwę w obwodzie i zwarcie zgodnie z dokumentacją.
- Skontroluj suwak zaworu – upewnij się, że nie jest zablokowany zabrudzeniami.
- Zmierz ciśnienie sprzęgła – wykonaj pomiar w odpowiednim punkcie na zimnym i rozgrzanym oleju.
- Sprawdź spadek ciśnienia pod obciążeniem – nagły spadek może wskazywać na przeciek albo niewydolność zasilania.
- Oceń stan oleju i filtra – duża ilość materiału ciernego może potwierdzać zużycie pakietu.
- Zdecyduj o demontażu – pakiet rozbieraj dopiero po potwierdzeniu problemu hydraulicznego lub mechanicznego.
Jak sprawdzić obwód elektrozaworu?
Kontrolę należy rozpocząć od odczytania błędów i obejrzenia instalacji. Przetarty przewód, zaśniedziałe złącze albo słaba masa mogą powodować przerwę, spadek napięcia i niestabilną pracę cewki.
Samo słyszalne kliknięcie nie potwierdza pełnej sprawności zaworu. Oznacza jedynie, że rdzeń prawdopodobnie wykonał ruch. Zawór może nadal otwierać się tylko częściowo albo mieć zatkany kanał.
Kontrola elektryczna krok po kroku
- Wyłącz zapłon i zabezpiecz ciągnik – nie wykonuj pomiarów przy obracającym się WOM-ie.
- Znajdź właściwy elektrozawór – nie zakładaj, że każda cewka na rozdzielaczu steruje WOM-em.
- Obejrzyj złącze – sprawdź wodę, olej, korozję, luźne styki i uszkodzoną blokadę.
- Sprawdź przewody – poszukaj przetarć przy skrzyni, ramie i uchwytach.
- Zmierz napięcie zasilania – wynik porównaj ze schematem i sposobem sterowania cewki.
- Sprawdź masę pod obciążeniem – prawidłowe napięcie bez obciążenia nie wyklucza słabego połączenia.
- Zmierz rezystancję cewki – użyj wartości przewidzianej dla konkretnego zaworu.
- Sprawdź sygnał modulowany – jeśli sterownik korzysta z regulacji prądu, zwykła kontrolka może dać błędny obraz.
- Porównaj pracę na zimno i po rozgrzaniu – przerwa wewnętrzna cewki może ujawniać się po wzroście temperatury.
Nie należy podawać napięcia bezpośrednio na nieznaną cewkę bez sprawdzenia sposobu jej sterowania. W niektórych układach cewka jest zasilana sygnałem modulowanym, a nie stałym napięciem przez cały czas.
Jak sprawdzić elektrozawór hydraulicznie?
Cewka może być sprawna, a suwak zaworu zablokowany. Dlatego po kontroli elektrycznej trzeba ocenić przepływ i ciśnienie. Przed demontażem należy dokładnie oczyścić okolice zaworu, aby brud nie dostał się do przekładni.
- Zredukuj ciśnienie i ostudź olej – gorący płyn pod ciśnieniem może spowodować obrażenia.
- Oczyść korpus i złącze – usuń ziemię, olej oraz pył przed odkręceniem.
- Oznacz położenie elementów – nie zamieniaj cewek ani zaworów pomiędzy obwodami bez potwierdzenia zgodności.
- Wyjmij zawór zgodnie z instrukcją – zabezpiecz kanały przed zabrudzeniem.
- Sprawdź o-ringi – przecięte lub stwardniałe uszczelnienie może powodować przeciek wewnętrzny.
- Obejrzyj suwak – zwróć uwagę na opiłki, rysy, osad i ślady zatarcia.
- Nie szlifuj powierzchni przypadkowo – zmiana wymiaru może zwiększyć przeciek i zniszczyć korpus.
- Zamontuj nowe uszczelnienia – jeśli przewiduje to procedura naprawcza.
- Zmierz ciśnienie przed i za zaworem – porównaj czas narastania oraz wartość po załączeniu.
- Sprawdź spadek po wyłączeniu – pozostające ciśnienie może powodować ciągnięcie sprzęgła.
Jak ocenić stan pakietu tarczek?
Ocena pakietu wymaga demontażu zgodnego z dokumentacją serwisową. Sprężyny, pierścienie zabezpieczające i tłok mogą znajdować się pod naprężeniem. Do rozebrania niektórych zespołów potrzebna jest prasa oraz odpowiednie przyrządy.
Tarcze należy ułożyć w kolejności demontażu. Sprawdza się ich grubość, stan rowków, ślady zeszklenia i zwęglenia. Stalowe przekładki kontroluje się pod kątem przebarwień, rowków oraz odkształcenia.
| Element | Co sprawdzić? | Co wskazuje na uszkodzenie? |
|---|---|---|
| Tarcze cierne | Grubość, okładzinę, rowki i wielowypust | Zwęglenie, zeszklenie, odspojenie i zużycie poniżej limitu |
| Przekładki stalowe | Płaskość, kolor, rysy i grubość | Niebieskie przebarwienie, zwichrowanie i głębokie rowki |
| Kosz sprzęgła | Rowki prowadzące i miejsca pracy wypustów | Wybicia utrudniające swobodne rozsuwanie tarcz |
| Tłok dociskowy | Powierzchnię, ruch i uszczelnienia | Rysy, przeciek, zatarcie i uszkodzone pierścienie |
| Sprężyny | Długość i równomierność | Pęknięcia, osłabienie i różnice długości |
| Hamulec WOM | Okładzinę i powierzchnię współpracującą | Przegrzanie, zużycie i brak skutecznego zatrzymania |
Jeżeli tarczki uległy spaleniu, trzeba znaleźć przyczynę przed zamontowaniem nowych. Bez usunięcia spadku ciśnienia, usterki elektrozaworu albo przeciążenia prasy nowy pakiet może ponownie ulec uszkodzeniu.
Najczęstsze błędy podczas naprawy WOM-u
Układ WOM-u łączy elementy mechaniczne, hydrauliczne i elektryczne. Wymiana samych tarczek bez pomiaru ciśnienia albo montaż nowego elektrozaworu bez kontroli instalacji często nie rozwiązuje problemu.
- rozbieranie sprzęgła bez pomiaru ciśnienia,
- „podciąganie” nieznanej śruby bez dokumentacji,
- zwiększanie ciśnienia ponad wartość producenta,
- regulacja cięgna bez zachowania wymaganego luzu,
- wymiana samej cewki bez sprawdzenia suwaka,
- uznanie kliknięcia zaworu za potwierdzenie sprawności,
- pomiar wyłącznie na zimnym oleju,
- ignorowanie zapchanego filtra lub kosza ssącego,
- stosowanie niewłaściwego oleju,
- montaż nowych tarcz bez kontroli przekładek i kosza,
- pozostawienie opiłków w układzie po awarii,
- brak kontroli sprzęgła przeciążeniowego prasy,
- uruchamianie WOM-u przy wysokich obrotach,
- praca z niekompletnymi osłonami wału.
Dlaczego nowy pakiet może szybko zacząć się ślizgać?
Najczęstszą przyczyną jest pozostawienie pierwotnej usterki. Jeśli ciśnienie sterujące jest zbyt niskie, nowa okładzina także będzie pracować z poślizgiem. Podobny skutek powoduje nieszczelny tłok, zacinający się zawór lub zbyt duży luz w wybitym koszu.
Problem może wynikać również z nieprawidłowego montażu: złej kolejności tarcz, niewłaściwej liczby przekładek, zastosowania części o innej grubości albo uszkodzenia uszczelnień tłoka. Pakiet powinien zostać zmierzony i złożony według dokumentacji konkretnej skrzyni.
Kiedy potrzebny jest demontaż i pomoc serwisu?
Do serwisu należy skierować ciągnik, jeśli WOM wyraźnie ślizga się pod obciążeniem, w oleju znajdują się fragmenty okładzin albo ciśnienie nie osiąga wymaganej wartości. Dalsza praca może rozsiewać zanieczyszczenia po całej skrzyni i uszkodzić kolejne sprzęgła oraz zawory.
Specjalistycznej kontroli wymaga także sterowanie modulowane elektronicznie. Potrzebne mogą być pomiary prądu cewki, kalibracja czasu załączania, odczyt parametrów prędkości oraz test sterownika.
Przerwij pracę, gdy:
- WOM zatrzymuje się przy każdym większym obciążeniu,
- pojawia się zapach przegrzanych tarcz,
- olej szybko zwiększa temperaturę,
- w filtrze znajdują się opiłki lub materiał cierny,
- wałek nie rozłącza się po wyłączeniu,
- słychać metaliczne zgrzyty wewnątrz skrzyni,
- sterownik wielokrotnie wyłącza WOM,
- ciśnienie sprzęgła gwałtownie spada po rozgrzaniu.
Podsumowanie
Ślizganie WOM-u przy prasie zwijającej może być spowodowane zużytym pakietem tarczek, niewystarczającym ciśnieniem oleju, nieszczelnością tłoka albo nieprawidłową pracą elektrozaworu. Zgrzyt może natomiast pochodzić z wału przegubowego, wielowypustu, sprzęgła przeciążeniowego lub przekładni prasy.
Przed demontażem sprzęgła należy sprawdzić olej, filtry, błędy sterownika, instalację cewki i ciśnienie załączania na zimnym oraz rozgrzanym układzie. Dopiero wyniki tych testów pozwalają ocenić, czy konieczna jest wymiana zaworu, uszczelnień albo kompletnego pakietu.
Nie każdy układ pozwala na mechaniczne podciągnięcie tarczek. W elektrohydraulicznym WOM-ie docisk jest wytwarzany przez olej, a przypadkowe zwiększenie ciśnienia może uszkodzić skrzynię. Każdą regulację trzeba wykonywać według dokumentacji konkretnego modelu ciągnika.
Najczęstsze pytania o zgrzyty i ślizganie WOM-u
- Po czym poznać, że tarczki WOM się ślizgają?
Obroty prasy spadają mimo stałych obrotów silnika, szczególnie przy dobijaniu beli. Mogą pojawić się przegrzewanie oleju, zapach materiału ciernego i opóźnione załączanie. - Czy tarczki WOM można podciągnąć bez rozbierania?
Zależy to od konstrukcji. W mechanicznym układzie można czasem regulować cięgno lub luz, ale w mokrym sprzęgle elektrohydraulicznym zwykle sprawdza się ciśnienie i stan pakietu. - Czy zbyt mocne podciągnięcie sprzęgła może zaszkodzić?
Tak. Brak wymaganego luzu może powodować częściowe załączenie, stałe tarcie i szybkie przegrzanie tarczek. - Jak sprawdzić elektrozawór WOM?
Trzeba sprawdzić kody błędów, złącze, napięcie, masę, rezystancję cewki, sygnał sterujący oraz mechaniczny ruch suwaka. Pełną ocenę daje dopiero pomiar ciśnienia. - Czy kliknięcie elektrozaworu oznacza, że jest sprawny?
Nie. Cewka może przesuwać rdzeń, ale suwak nadal może być zabrudzony albo otwierać kanał tylko częściowo. - Dlaczego WOM działa na zimno, a ślizga się po rozgrzaniu?
Ciepły olej jest rzadszy, dlatego zwiększają się przecieki w zużytej pompie, tłoku lub zaworze. Ciśnienie docisku może wtedy spaść poniżej wartości potrzebnej do przeniesienia obciążenia. - Czy zapchany filtr może powodować ślizganie WOM-u?
Tak, jeśli ogranicza dopływ oleju do pompy lub obwodu sterującego. Często pojawiają się wtedy również problemy z innymi funkcjami hydraulicznymi skrzyni. - Dlaczego WOM zgrzyta przy prasie?
Hałas może pochodzić z krzyżaków, wielowypustów, rur teleskopowych, sprzęgła przeciążeniowego albo przekładni prasy. Samo mokre sprzęgło częściej ślizga się niż zgrzyta. - Czy można zwiększyć ciśnienie WOM-u śrubą na zaworze?
Nie należy tego robić bez dokumentacji i manometru. Przypadkowe zwiększenie ciśnienia może uszkodzić sprzęgło, uszczelnienia lub inne elementy skrzyni. - Czy niewłaściwy olej może powodować szarpanie WOM-u?
Tak. Mokre tarczki wymagają oleju o odpowiednich właściwościach ciernych. Niewłaściwy płyn może powodować poślizg, drgania lub gwałtowne załączanie. - Dlaczego WOM nie zatrzymuje się po wyłączeniu?
Przyczyną mogą być sklejone tarczki, pozostające ciśnienie, zablokowany elektrozawór albo zużyty hamulec WOM. Lekkie obracanie bez obciążenia trzeba oceniać zgodnie z konstrukcją danego ciągnika. - Kiedy trzeba wymienić komplet tarczek?
Gdy ich grubość jest poniżej limitu, okładzina jest zwęglona lub odspojona, a przekładki przegrzane albo zwichrowane. Przed montażem nowego zestawu trzeba usunąć przyczynę uszkodzenia.
